Slib

De waterbodem speelt een belangrijke rol voor de kwaliteit van het oppervlaktewater en het functioneren. Dit geldt zeker voor ondiepe stilstaande en langzaam stromende wateren, zoals meren, sloten en zwemvijvers. In de waterbodem vinden vele processen plaats, die zijn weerslag hebben op de waterkwaliteit zoals het lichtklimaat en de samenstelling. Deze processen spelen een grotere rol naarmate de bovenstaande waterlaag dunner is en het water veel stilstaat. Los van deze processen vormt de waterbodem ook een belangrijk leefgebied. De soortenrijkdom van ondiepe wateren wordt sterk gestuurd door de variatie in het leven van de waterbodem. Deze variatie hangt nauw samen met verschillen in bodemtype, organisch stofgehalte, voedselrijkdom en bodemdichtheid. Factoren die deze omgeving verminderen leiden tot een lagere diversiteit van soorten, en daarmee een slechtere ecologische kwaliteit. In watersystemen van een goede ecologische kwaliteit is de productie van slib beperkt. In veel Nederlandse wateren bestaat de toplaag van de waterbodem tegenwoordig uit een dikke sliblaag. Deze sliblaag is het gevolg van de toevoer van stoffen zoals stikstof en fosfor. Deze stimuleren de groei van algen, en de afgestorven resten van deze algen komen als fijn slib op de bodem. De afgelopen tijd hebben waterbeheerders veel energie gestoken in de vermindering hiervan. Ondanks deze verbeteringen zijn veel kenmerkende doelsoorten nog niet teruggekeerd, en treedt maar moeizaam ecologisch herstel op. Dit moeizame herstel kan veroorzaakt worden door de aanwezigheid van een sliblaag op de bodem. Deze slibbodems reageren namelijk vertraagd op de afname van bijvoorbeeld stikstof en fosfor. Uit dit voedselrijke slib kunnen fosfor en stikstof vrijkomen, die vervolgens worden afgegeven aan de waterlaag. Dit proces kan vele tientallen jaren duren. Hiernaast kan slib ook andere problemen veroorzaken. Zo zorgt een hoge afbraak van organisch materiaal in slib voor lage zuurstofconcentraties, waardoor sterfte van vissen en andere waterdieren kan optreden. Onder deze zuurstofloze condities kunnen stoffen als sulfiden en ammonium hoge concentraties bereiken en giftig worden voor veel planten- en diersoorten. Het slib ligt vaak ook als een uniforme, verstikkende deken over de bodem, wat de variatie in het leefgebied verminderd. Bovendien leidt een hoge slibproductie tot een geringe waterdiepte. Dit vormt met name een probleem in ondiepe sloten, vanwege de grote schommelingen in watertemperatuur en zuurstofgehalte die met ondieper water gepaard gaan. Samenvattend kan gesteld worden dat de waterbodem een belangrijke rol speelt bij het ecologisch herstel, vooral in ondiepe wateren met stilstaand water. Naar verwachting wordt deze rol in de toekomst alleen maar groter doordat het klimaat warmer wordt.

Fosfor wordt op allerlei manieren goed gebonden in de bodem, en verdwijnt ook niet of nauwelijks. Hierdoor kan fosfor nog lange tijd voor problemen zorgen, ook nadat de externe toevoer is verminderd. Voor waterbeheerders is het relevant om inzicht te hebben in de nalevering van fosfor vanuit de waterbodem.

Klimaatverandering heeft ook invloed op waterbodems. Door grotere hoeveelheden neerslag kan de uit- en afspoeling van nuttige stoffen naar het oppervlaktewater toenemen, met vermesting (van waterbodems) tot gevolg. Vermesting is een proces waarbij teveel aan voedingstoffen zoals (N) stikstof en (P) fosfor in het water terechtkomt. Dit leidt tot een
overmatige groei van algen en waterplanten, wat ernstige gevolgen heeft voor het ecosysteem.

Wanneer dit water van slechte kwaliteit is, zal dit eveneens de ecologische kwaliteit verslechteren. Zo kunnen groenalgen meer profiteren van een hogere temperatuur in het voorjaar. Naar verwachting neemt ook het aantal kleine vissen toe, waardoor er meer zoöplankton gegeten wordt. Hierdoor kunnen algen gemakkelijker dominant worden, wat negatief uitpakt voor de helderheid van het water.

AquaSmarts staat graag voor u klaar om samen te werken naar een betere waterkwaliteit. Wij hebben de mogelijkheid en de middelen om slibvorming te voorkomen en op te lossen. SchlixX van AquaSmarts biedt de ideale leefomstandigheden voor natuurlijk voorkomende micro-organismen die organisch slib afbreken.